System kaucyjny 2025 w Polsce – zasady, opłaty i kto zapłaci kaucję?
System kaucyjny w Polsce zacznie obowiązywać od 1 października 2025 roku. Choć początkowo planowano jego start na 1 stycznia 2025 r., termin został przesunięty. Nowe przepisy oznaczają, że przy zakupie niektórych napojów konsumenci zapłacą kaucję, którą odzyskają po zwrocie pustego opakowania lub odpadu opakowaniowego. System kaucyjny obejmie wszystkich mieszkańców Polski, dlatego warto poznać zasady jego funkcjonowania.
System kaucyjny w Polsce to efekt regulacji unijnych, które mają zwiększyć poziom recyklingu opakowań plastikowych i zmniejszyć ilość odpadów jednorazowych. Kluczową rolę odgrywa tu dyrektywa SUP (2019/904), której celem jest redukcja plastikowych odpadów w środowisku.
Które opakowania będą objęte systemem kaucyjnym?
W polskich przepisach zdecydowano, że system kaucyjny obejmie nie tylko opakowania plastikowe wymagane przez dyrektywę SUP, ale także butelki szklane i puszki metalowe. Ze względów sanitarnych z systemu kaucyjnego wyłączono opakowania na napoje mleczne.
Jakie opakowania obejmuje system kaucyjny?
Nie wszystkie opakowania na napoje muszą być objęte systemem kaucyjnym. Zgodnie z ustawą o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, do osiągnięcia wymaganych poziomów zbiórki zobowiązani są wprowadzający napoje w następujących opakowaniach:
✔️ Butelki plastikowe (PET) jednorazowego użytku do 3 litrów
✔️ Puszki metalowe (aluminiowe i stalowe) do 1 litra
✔️ Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra
Każde opakowanie objęte systemem kaucyjnym będzie posiadać specjalne oznakowanie, zgodne ze wzorem określonym - Poniżej przedstawiamy wzory logotypów, które będą umieszczane na produktach
Co oznaczają symbole na logotypach?
➡️ KAUCJA X,YY ZŁ – „X” oznacza złotówki, „YY” grosze (np. 0,50 zł).
➡️ KAUCJA X ZŁ – kaucja wyrażona w pełnych złotych (np. 1 zł).
Jakie oznakowanie obowiązuje w 2025 roku? W pierwszych miesiącach funkcjonowania systemu kaucyjnego możliwe jest stosowanie tymczasowego oznakowania, zgodnego z wcześniejszymi projektami przepisów. Stosowanie tego logotypu będzie możliwe jedynie do końca 2025 roku
Jakie są zasady rozliczania kaucji?
System kaucyjny w Polsce działa na zasadzie pobierania kaucji przy zakupie napojów i jej zwrotu po oddaniu pustego opakowania.
Wysokość kaucji – ile zapłacimy za opakowanie? Wysokość kaucji będzie uzależniona od rodzaju opakowania na napój i wyniesie:
0,50 zł dla butelek PET i metalowych puszek;
1,00 zł dla butelek szklanych wielokrotnego użytku.
Jak będzie pobierana kaucja?
Kaucja ma podążać za produktem w całym cyklu sprzedaży, czyli będzie pobierana:
na etapie dystrybucji napoju w opakowaniu kaucyjnym,
na etapie sprzedaży hurtowej (poprzedzającym sprzedaż napoju użytkownikowi końcowemu)
w momencie zakupu przez użytkownika końcowego.
Gdzie będzie naliczana kaucja?
We wszystkich sklepach sprzedających napoje w opakowaniach kaucyjnych – niezależnie od ich wielkości czy profilu działalności.
W automatach vendingowych, jeśli sprzedają napoje w opakowaniach objętych systemem kaucyjnym.
Jak wygląda rozliczenie kaucji?
➡️ Kaucja nie będzie wliczona w cenę napoju na półce – zostanie doliczona dopiero przy kasie, a jej wysokość ma być określona na opakowaniu.
➡️ Klient nie zapłaci podatku VAT od kaucji – VAT dotyczy jedynie niezwróconych kaucji.
➡️ Podmioty reprezentujące rozliczają VAT za niezwrócone kaucje.
Gdzie można zwrócić opakowanie kaucyjne?
Kaucję będzie można odebrać zwracając puste opakowanie (lub odpad opakowaniowy).
✔️ W sklepach o powierzchni powyżej 200 m² – mają obowiązek przyjmować wszystkie opakowania objęte systemem kaucyjnym.
✔️ W mniejszych sklepach – muszą przyjmować tylko butelki szklane i zwracać za nie kaucję. W przypadku butelek PET i puszek udział w systemie kaucyjnym jest dla nich dobrowolny.
✔️ W punktach zbierania opakowań – każda gmina będzie musiała mieć co najmniej jeden stacjonarny punkt zbiórki od użytkowników końcowych.
Jakie są sposoby oddawania opakowań?
➡️ Ręczny odbiór – przez pracowników sklepów.
➡️ Automatyczne zwroty – przez tzw. butelkomaty.
Czy trzeba mieć paragon, żeby odzyskać kaucję?
❌ Nie – wystarczy, że opakowanie posiada logotyp systemu kaucyjnego.
❌ Nie można odzyskać kaucji za opakowania bez oznaczenia systemu kaucyjnego.
Jakie korzyści przyniesie system kaucyjny?
Od polskiego systemu kaucyjnego oczekuje się wielu korzyści zarówno dla środowiska, jak i gospodarki.
System kaucyjny ma przede wszystkim przyczynić się do zmniejszenia ilości odpadów opakowaniowych w środowisku. Możliwość odebrania kaucji bez konieczności posiadania paragonu ułatwi zbieranie porzuconych butelek i puszek, dzięki czemu mniej plastiku i metalu trafi na składowiska odpadów.
Dzięki selektywnej zbiórce opakowań kaucyjnych więcej surowców zostanie poddanych recyklingowi, co poprawi jakość odzyskiwanych materiałów i zwiększy efektywność przetwarzania odpadów. Gospodarka obiegu zamkniętego stanie się bardziej wydajna, ponieważ butelki i puszki zwrócone w ramach systemu kaucyjnego są czystsze i lepiej nadają się do ponownego przetworzenia. Szczególnie istotne będzie wielokrotne wykorzystanie butelek szklanych, które ograniczy zapotrzebowanie na nowe surowce i pomoże w redukcji emisji CO₂.
System kaucyjny to także narzędzie budowania świadomości ekologicznej. Zachęci on konsumentów do odpowiedzialnego postępowania z odpadami i pozwoli na wypracowanie lepszych nawyków w zakresie recyklingu.
